Dłoń

14Niemiecki przemysłowiec z Berlina żydowskiego pochodzenia Samson Wolier wydał świetnie dwie swoje córki za mąż: Helenę za Niemca hrabiego Leopolda von Ziethena i Marię Otylię za Polaka księcia Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. Wkrótce obie siostry zamieszkały w nowo wzniesionych pałacach: hrabina von Ziethen w Smolicach zbudowanych w neobarokowym wilhelmińskim stylu, a księżna Drucka-Lubecka w bardzo udanym pałacu w Dłoni, zbudowanym według najlepszych koncepcji stylu narodowego wyłożonych w broszurce księcia Zygmunta Czartoryskiego z Rokosowa z roku 1896 O stylu krajowym w budownictwie wiejskim. Eksplozja budowli w tym stylu, szczególnie wśród rezydencji zamawianych przez wielkopolskich ziemian w początku XX wieku, była reakcją na antypolską politykę pruską, co znalazło również swój wyraz w tej pięknej rezydencji polskiej księżnej berlińskiej proweniencji. Księżna musiała wkrótce po ślubie poczuć się Polką, skoro wybrała dla swego domu koncepcję stylu narodowego. Zresztą po jakimś czasie nawet przez Niemców uważana była za Polkę, a źródła niemieckie wymieniają księżnę jako polską właścicielkę ziemską. Autorem projektu był najlepszy- obok nieco starszego Stanisława Boreckiego czy Stefana Cybichowskiego -realizator programu narodowego, Roger Sławski, jak wielu innych architektów polskich tych czasów wykształcony na Politechnice Charlottenburskiej.

Jeziorki

13Dom o pewnych cechach eklektycznych, parterowy, nakryty dachem dwuspadowym, z piętrowym ryzalitem na osi ujętym w narożne pilastry i zwieńczonym trójkątnym przyczółkiem dekorowanym akroterionami, zbudowany w 1881 roku.

Jeziorki w XIX wieku były osadą należącą do Strzelna. Jedyne większe gospodarstwo, które tu istniało, było własnością Carla Strekera i być może jest to to samo gospodarstwo, które w okresie międzywojennym pod nazwą Jeziorki pod Strzelnem należało do Niemców o nazwisku Dehnke.

W 1930 roku właścicielem Jeziorek był Niemiec Arthur Dehnke. Majątek w 1926 roku liczył 207 hektarów.

Słomczyce

12Parterowy dwór z kondygnacją półpiętra i piętrowym pozornym ryzalitem na osi poprzedzonym filarowym gankiem. Gzyms wieńczący ścianę w formie fryzu arkadkowego. Dwór nakryty niemal płaskim dachem dwuspadowym, wzniesiony około 1870 roku.

Słomczyce, zwane dawniej też Słonczyce lub w zlatynizowanej formie Slumciwze, występują w dokumentach od 1397 roku, kiedy to pisał się Mikołaj ze Słomczyc Słonecki lub Sluneczski. W 1578 roku własność Słoneckich: Marcina, Wojciecha i – jak pisze dawny autor – „pani Balcerowej”. W XVII wieku Słomczyce wciąż jeszcze należały do Słoneckich, następnie, w XVIII wieku, do Łukomskich z Paruszewa, potem Bieńkowskich i w XIX wieku Koraszewskich. W 1889 roku były własnością Dominika Koraszewskiego, a w 1909 roku Jana Plewkiewicza. W rękach Plewkiewiczów Słomczyce pozostawały do okresu międzywojennego.

W 1930 roku właścicielem Słomczyc był Jan Plewkiewicz. Majątek w 1926 roku liczył 321 hektarów.

Wydawy

11Wzniesiony pod koniec XVIII wieku dwór swój obecny kształt zawdzięcza przebudowie z około 1840 roku i rozbudowie z końca stulecia. Parterowy, nakryty dachem łamanym, z piętrowym ryzalitem na osi i parterowymi przybudówkami po obu stronach. Ryzalit ujęty lizenami przechodzącymi w opaski nad półkoliście zamkniętymi okienkami górnej części, zwieńczony niewielkim trójkątnym frontonem.

Wydawy występują w dokumentach co najmniej od 1241 roku i związane z prywatnym miastem Poniecem należały do jego kolejnych właścicieli. W 1360 roku własność Wierzbięty, kasztelana poznańskiego, w 1460 roku Ścibora, podkomorzego poznańskiego, w XVI wieku Pampowskich, Chełmskich, Roszkowskich i Rydzyńskich, w XVII wieku Miaskowskich, w XVIII wieku Unrugów i Mielżyńskich. Od 1834 roku właścicielką była Elżbieta z Mielżyńskich Mycielska i w rękach Mycielskich, jako niezależna od Ponieca część – tak zwany Poniec-Zamek – Wydawy pozostawały aż do drugiej wojny światowej. Wojciech Mycielski z Wydaw (ur. 1892), rotmistrz rezerwy, powstaniec wielkopolski, uczestnik kampanii wrześniowej, wywieziony w głąb Rosji, zmarł prawdopodobnie w 1941 roku. Jego brat Władysław (ur. 1894), również powstaniec wielkopolski, podobnie wywieziony w głąb Rosji, zmarł tamże w 1941 roku.

W 1939 roku właścicielem Wydaw był hr. Wojciech Mycielski. Majątek w 1926 roku liczył 275 hektarów.

Chwałkowo

10Duży, piętrowy dwór z końca XIX wieku, z dwupiętrowym obszernym ryzalitem na osi, zwieńczonym dekoracyjnym szczytem. Ryzalit poprzedzony portykiem wspartym na czterech kolumnach i dwóch filarach dźwigających taras pierwszego piętra. Dzięki wysokiemu podpiwniczeniu, kilku kondygnacjom mieszkalnym, bardzo wysokiemu stromemu dachowi i wysokiemu szczytowi ryzalitu dwór robi szczególnie strzeliste wrażenie. Po stronie ogrodowej okazały taras z zejściem do parku. Po jednej stronie dworu niedawno dobudowane skrzydło, jak na czasy socjalistyczne, całkiem do przyjęcia. Chwałkowo występuje w dokumentach od 1399 roku. Od końca XIV wieku właścicielami byli Chwałkowscy, zwani też Fałkowskimi. W roku 1616 właścicielem był (Wacław Wtostowski.kasztelan.krzywiński) W XVIII wieku należało do Wierusz Kowalskich, z których Leon sądzony był za udział w insurekcji kościuszkowskiej. W pierwszej połowie XIX wieku własność Bojanowskich, a w 1840 roku, drogą przymusowej licytacji, Chwałkowo przeszło w ręce niemieckiej rodziny Neugebauerów i pozostało w ich posiadaniu do około 1924 roku, kiedy to stało się własnością Józefa Korytowskiego (ur. 1893), rozstrzelanego przez Niemców na rynku w Krobii 21 października 1939 roku. W roku 1939 właścicielem Chwałkowa był Józef Korytowski. Majątek w 1926 roku liczył 905 hektarów.