Żegocin

11Barokowy dwór w Żegocinie został radykalnie przebudowany w latach 1840-1850. Dodano boczne piętrowe skrzydła i zapewne wówczas ten czterokolumnowy

portyk. Niewiele jest dworów czy pałaców, które od momentu powstania nie byłyby na przestrzeni kolejnych lat modernizowane. Efekty bywały różne. Żegocin jest przykładem udanej zmiany, gdzie niewielka siedziba szlachecka szczególnie dzięki dostawieniu czterokolumnowego portyku zyskała na urodzie.

Najstarsza wzmianka dotycząca miejscowości pochodzi z 1410 roku. W XVI wieku Żegocin stanowił własność Suchorzewskich, szeroko rozrodzonej w Kaliskiem rodziny, których gniazdem był Suchorzew i z których pochodził znany poseł kaliski na Sejm Czteroletni Jan Suchorzewski, protestujący bezskutecznie przeciw uchwaleniu Konstytucji 3 Maja. Jego protest nie wynikał raczej z nieroztropnego narażenia się Rosji, ale z obawy przed utratą dawnych swobód szlacheckich. W 1714 roku właścicielem był Mikołaj Swinarski z Wybranowa, starosta liwski, a następnie Gajewscy, Szotdrscy i Radońscy. Od końca XIX wieku i w XX stuleciu własność Chłapowskich i Lubieńskich.

W 1939 roku właścicielem Żegocina był Jan Łubieński. Majątek w 1926 roku liczył 938 hektarów i miał gorzelnię.

Rzadkwin

12Pozbawiony charakteru obszerny dwór z przełomu XIX i XX wieku, złożony z parterowego korpusu nakrytego dachem dwuspadowym, z wystawkami w obu elewacjach, i piętrowych skrzydeł bocznych nakrytych również dachami dwuspadowymi.

Rzadkwin znany był jako Rzodequino, z którego w 1215 roku przysądzono dziesięciny klasztorowi norbertanek w Strzelnie. Później własność klasztoru w Strzelnie, która podległa kasacie pruskiej w końcu XVIII wieku. W 1881 roku Rzadkwin należał do Ludwika Lembińskiego (Łebińskiego). Na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku przeszedł w ręce niemieckie i z czasem stał się własnością Niemca Bothego. Później być może należał do Józefa Deplewskiego.

W 1926 roku Rzadkwin był własnością Niemca Hermanna Bothego. Majątek liczył 395 hektarów.

Podolin

13Parterowy dwór, nakryty dachem dwuspadowym, z pozornym ryzalitem wejścia na osi zwieńczonym trójkątnie, zbudowany w ostatniej ćwierci XIX wieku. Po obu stronach wąskie, parterowe przybudówki.

Podolin, zwany też dawniej Potulin, znany jest w dokumentach co najmniej od 1136 roku, kiedy to wymieniony został w bulli papieża Innocentego II jako posiadłość arcybiskupów gnieźnieńskich. W XVI i XVII wieku własność Podolskich, Krzywosądzkich i Smoszewskich, a także Grabskich, w końcu XVIII wieku wojewody gnieźnieńskiego Józefa Radzimińskiego, w XIX i XX wieku hrabiów Hutten-Czapskich. Stanowił wtedy część dóbr hr. Bogdana Hutten-Czapskiego ze Smogulca (1851-1937), znanego pamiętnikarza, drugiego prezydenta Związku Polskich Kawalerów Maltańskich (1926-1937), dobroczyńcy Politechniki Warszawskiej i Uniwersytetu Warszawskiego, doktora honoris causa obu tych uczelni. Hr. Bogdan Hutten-Czapski uczynił ze swych dóbr smoguleckich fundację na rzecz popierania nauki polskiej.

W 1930 roku Podolin był własnością hr. Bogdana Hutten-Czapskiego. Majątek w 1926 roku liczył 401 hektarów.

Kurowo

15Dwór złożony z dwóch domów, piętrowego i parterowego, nakrytych dachami dwuspadowymi, ustawionych szczytami i połączonych piętrowym łącznikiem, przy którym drewniany ganek wejścia. Forma ta jest wynikiem rozbudowy parterowego dworu z około połowy XIX wieku, dokonanej na początku XX stulecia. Dom parterowy jest w całości nowym budynkiem z początku XX wieku.

Kurowo występuje w dokumentach od 1393 roku jako własność Borkowiców, później Gryżyńskich, następnie Potulickich i Zarębów, w XVI wieku między innymi Gotutowskich, w XVII wieku Tarłów i Broniszów, w XVIII książąt Jabłonowskich, w XIX Dobrostawskich, Tyksickich i Mittelstaedtów. W 1880 roku Kurowo przeszło w ręce niemieckie – właścicielami byli Guntherowie, a od 1903 roku do drugiej wojny światowej Lorenzowie.

Morownica

1Moda na angielską architekturę rezydencjonalną w różnych wydaniach trwała od końca XVIII wieku aż po wiek XX, od Lubostronia, którego palladiańską wizję ukształtowały angielskie budowle XVIII wieku, przez angielski neogotyk Będlewa, Arcugowa, Nowej Wsi czy Psarskiego, do OueenAnne Revival Napachania, Kobylnik i Morownicy. W 1884 roku znany berliński architekt Otto March wybudował dla niemieckiego fundatora Teodora Caesara tę rezydencję skomponowaną z wielu brył o licowanych klinkierową cegtą ścianach. Pałac piętrowy, nakryty czterospadowym dachem, z ryzalitami. Nie zabrakto naturalnie i wieży, tym razem czworobocznej, nakrytej wielobocznym dachem, podwyższonej latarnią ze stromym daszkiem.

Park zaprojektował Augustyn Denizot (1863-1910), autor parków w Zakrzewie, Uzarzewie i Turwi – Francuz sprowadzony w Poznańskie przez hr. Albina Węsierskiego.

Morownica występuje w dokumentach co najmniej od 1296 roku, kiedy to biskup poznański Jan powierzył ją swemu studzę Dalowi dla lokowania jej na prawie niemieckim. W 1497 roku czarownica Jadwiga z Morownicy odmówiła stanięcia przed sądem. W XV i XVI wieku Morownica była własnością Karśnickich. Na początku XIX wieku należała do Kwileckich, później Niegolewskich, a około 1880 roku przeszła w ręce niemieckiej rodziny Caesarów i w ich rękach pozostawała aż do drugiej wojny światowej.

W 1939 roku właścicielem Morownicy był Niemiec Aleksander Caesar. Majątek w 1926 roku liczył 965 hektarów i miał gorzelnię.