Kobylniki

14Patrząc na dwór w Kobylnikach, nietrudno się przekonać, jak wiele różniło polskie dwory od niemieckich. Niemieckie wzorowane na miejskich willach, wznoszone często z czerwonej, nie tynkowanej cegły, w najlepszym razie neogotyckie bądź neobarokowe, jak w Smolicach, zawsze chłodne, choć rzemieślniczo doskonałe, pozbawione były wdzięku polskich rezydencji. Polskim dworom w Srebrnej Górze, Grochowiskach Szlacheckich czy wielu innym można było odmówić doskonałości, ale rzadko właśnie wdzięku i tego, co Francuzi nazywają la taille humaine – ludzkiego wymiaru. Ten wdzięk i charakter, a nawet typową dla wielu obiektów historię posiada dwór Kwileckich w Kobylnikach. Wzniesiony w końcu XVIII wieku był w pierwszej połowie XIX stulecia przebudowany, a w drugiej rozbudowany. Kiedy na początku XX wieku swoje triumfy wśród polskich fundatorów święcił w Wielkopolsce kostium narodowy, dwór został w 1911 roku zmodernizowany zgodnie ze wskazaniami nowego stylu. Parterowy, nakryty dachem mansardowym, z wystawką dachową zwieńczoną dekoracyjnym szczytem i kolumnowym gankiem wejścia niosącym balkon. W zwieńczonym półkolistym naczółkiem i ujętym spływami szczycie wystawki dachowej herb Kwileckich Szreniawa. Po obu stronach dworu analogiczne parterowe przybudówki, na których tarasy.

Węgierskie

13Ładny okazały piętrowy dwór, z pięknym reprezentacyjnym portykiem arkadowym wielkiego porządku wspartym na dwóch filarach i dwóch kolumnach, zwieńczonym trójkątnym frontonem, za którym wysoki dach części środkowej budynku. Pozostałe części nakryte płaskim dachem zakrytym attyką. Dwór zbudowany około 1912 roku według projektów Rogera Sławskiego dla właścicieli Węgierskich Ziołeckich, nawiązujący w pewnym stopniu do tak zwanego kostiumu narodowego.

Węgierskie występują w dokumentach co najmniej od 1371 roku. W roku 1398 kmieć Mikołaj z Węgierskich prawowałsię z dziedzicem sąsiednich Wisławie. W 1578 roku miał tu swoje działy Wojciech Węgierski. W XVIII wieku Węgierskie należały do Malczewskich, w XIX wieku do Bronikowskich i co najmniej od 1893 roku do Ziołeckich. Włodzimierz Ziołecki (ur. 1886) z Węgierskich zamordowany został przez Niemców w Dachau w 1941 roku.

W 1939 roku Węgierskie były własnością Włodzimierza Ziołeckiego. Majątek w 1926 roku liczył 568 hektarów.

Różanna

12Skromny dwór z pierwszej połowy XIX wieku, parterowy, nakryty dachem naczółkowym z okienkiem powiekowym nad wejściem. Wejście flankowane parą pilastrów. Dwór w drugiej połowie XIX wieku powiększony o parterowe przybudówki. Różanna, zwana też dawniej Rożunna, należała w 1577 roku do Różańskich i Rogalińskich, a w końcu XVIII wieku do Ignacego Kossowskiego. W XIX wieku przeszła w ręce niemieckiej rodziny Schneiderów i pozostawała ich własnością do drugiej wojny światowej.

W 1939 roku właścicielem Różanny był Niemiec Julian Schneider. Majątek w 1926 roku liczył 459 hektarów i miał gorzelnię.

Bagatela

11W 1879 roku stojący tu klasycystyczny pałac z przełomu XVIII i XIX wieku przebudowany został według projektów znanego polskiego architekta Zygmunta Gorgolewskiego na pałac myśliwski księcia Ferdynanda Radziwiłła. Powstał piętrowy budynek, z drugim piętrem skrytym w mansardowym dachu dekorowanym lukarnami, z wąskim ryzalitem na osi mieszczącym wejście. Przez nakrycie oddzielnym czterospadowym dachem mansardowym ryzalit sprawia wrażenie wieżyczki. Efekt ten potęgował pierwotnie maszt przewidziany do zatknięcia chorągwi – dziś w tym miejscu chorągiewka z datą budowy. Po drugiej stronie ryzalit owalnego salonu. Przy dekoracji pałacu pracował Bissink z Wrocławia, a część mebli wykonali Ferrari i Montagner z Berlina. W 1909 roku w holu zawieszone zostały trofea myśliwskie z afrykańskiej wyprawy księcia Władysława Radziwiłła. Bagatela jest zupełnie róża od nieodległego pałacu myśliwskiego księcia Antoniego Radziwiłła w Antoninie projektu Karola Fryderyka Schinkla. W swej formie nawiązuje do architektury francuskiej, choć zapewne za pośrednictwem współczesnego willowego budownictwa Berlina. Po wojnie pałac został w koszmarny sposób przebudowany i dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX wieku przywrócono mu pierwotny kształt. Nowym elementem jest portyk kolumnowy ujmujący wejście. Bagatela leżała w dobrach Czekanów, stanowiących niegdyś własność Biernackich. Od 1877 roku dobra te należały do książąt Radziwiłłów, w tym – w początku XX wieku – do księcia Karola Radziwiłła, a w roku 1939 do księcia Władysława Radziwiłła. Przejściowo Bagatela była główną siedzibą właścicieli Czekanowa. W okresie międzywojennym Bagatela nie stanowiła ośrodka większych dóbr ziemskich.

Swarzędz Nowa Wieś

10Obszerny, parterowy dwór, z piętrem w mansardowym dachu, o skromnym wejściu na osi, nad którym wystawka. Bryłę urozmaica okrągła baszta, nieco tylko wyższa od korpusu głównego, z oryginalnym ..spiętrzonym” hełmem. Dwór zbudowany zapewne na początku XX wieku. Folwark Nowa Wieś, później włączony w administracyjne granice miasta Swarzędz, powstał około połowy XIX wieku. W latach 1858-1903 należał do niemieckiej rodziny Wilck, w 1909 roku do Jana Niemojewskiego, później do Hermana Rotholza, w 1918 roku do Tomasza Czekaty, w 1920 do Wacława Łuczyńskiego, w 1926 do porucznika Jerzego Scheiblera, a od 1930 roku do polskiej rodziny Maksów.

W 1939 roku Nowa Wieś należała do Andrzeja i Henryka Maksów. Majątek w 1926 roku liczył 262 hektary.