Czeluścin

14Niemal całkowicie przebudowany po wojnie – łącznie ze skuciem detalu architektonicznego – neogotycki dwór z drugiej połowy XIX wieku, piętrowy, o nieregularnym kształcie, nakryty płaskimi dachami. Z pierwotnej dekoracji zachowały się jedynie wieńczące część budynku blanki oraz lizeny przechodzące w sterczyny. Czeluścin jest wymieniany w dokumentach co najmniej od 1395 roku. W XVI wieku własność Siedleckich, w XVII wieku Rogalińskich herbu todzia, w XVIII wieku generała Umińskiego. W wieku XIX Czeluścin należał do Stablewskich, a następnie Morawskich. Na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku trafił do Samsona Woliera, niemiecko-żydowskiego finansisty z Berlina, właściciela nieodległych Smolić. Na początku XX wieku zakupiony przez pruską Komisję Kolonizacyjną został rozparcelowany. W okresie międzywojennym Czeluścin nie stanowił ośrodka większych dóbr ziemskich.

Głębokie

13Bardzo ładny, klasycystyczny dwór w typie tych wznoszonych około roku 1800, jak Gębice czy Grab, powstały jednak dopiero wiatach 1911-1913, Piętrowy, nakryty dachem czterospadowym, z okazałym doryckim portykiem kolumnowym wielkiego porządku zwieńczonym trójkątnym frontonem, w którym półokrągłe, typowe dla klasycyzmu, okienko. Dwór w Głębokim nawiązuje do czerpiącego z klasycyzmu i baroku stylu polskiego, który w tym czasie był już bardzo popularny wśród wielkopolskiego ziemiaństwa. Głębokie było w XIX wieku i na początku XX własnością Jeżewskich. W 1909 roku właścicielem był Dominik Jeżewski. W okresie międzywojennym należało do Twardowskich. W 1939 roku właścicielem Głębokiego był Stefan Twardowski. Majątek w 1926 roku liczył 953 hektary.

Jabłkowo

12Ładny klasycystyczny dwór z początku XIX wieku został na początku wieku XX powiększony o odpowiadające mu wielkością, lub nawet nieco większe od niego, piętrowe skrzydło. W takich sytuacjach często „przenoszono” elewację frontową na nową część, a stary dwór zamieniano w rodzaj dobudówki, czego przykładem są dwory w Skoraczewie, Gałowie czy Morasku. W Jabtkowie jednak tak się nie stało i przytłoczona ciężką bryłą skrzydła dawna elewacja frontowa zachowała swój reprezentacyjny charakter. Stary dwór nakryty dachem naczółkowym, z pozornym piętrowym ryzalitem na osi artykułowanym pilastrami i zwieńczonym trójkątnym frontonem. Nowe skrzydło bardzo jednolite, również artykułowane pilastrami wielkiego porządku, nakryte płaskim dachem schowanym za wieńczącą dach balustradą.

Jabłkowo w 1881 roku należało do Leonarda Brzeskiego. Później i aż do drugiej wojny światowej było własnością Zaborowskich, w tym, w 1926 roku, Elżbiety z Ponińskich Zaborowskiej.

W 1939 roku Jabłkowo należało do Lecha Zaborowskiego. Majątek w 1926 roku liczył 644 hektary i miał gorzelnię.

Kuczków

11Obecny kształt tego obszernego piętrowego pałacu jest wynikiem kolejnych rozbudów, gdyż do zbudowanego w połowie XIX wieku budynku pod koniec XIX stulecia dodano wieżę, a w roku 1910 dobudowano całe skrzydło po przeciwnej stronie. Pałac robi wrażenie raczej wielkością niż pomysłowością rozwiązań czy też aspiracjami estetycznymi.

Kuczków znany jest w źródłach co najmniej od 1403 roku. Był gniazdem Kuczkowskich herbu Wąż, w których rękach pozostawat do połowy XVI wieku. Później, przez około stu lat, był kolejno w rękach Tarnowskich, Wysockich, Pabiańskich, Drogoszewskich, by wrócić do Kuczkowskich i pozostać ich siedzibą aż do 1802 roku. Następnie miejscowość wiele razy zmieniała właściciela, by znaleźć się w rękach Taczanowskich. Ci sprzedali Kuczków przed 1896 rokiem Niemcowi Hermanowi Beckerowi, który ze swych obszernych dóbr obejmujących poza Kuczkowem i inne majątki utworzy) w roku 1912 ordynację. Ordynacja ta od 1919 roku była własnością syna Hermana, Willyego Beckera. W 1913 roku majorat Kuczkowski obejmował 1578 hektarów.

W roku 1939 właścicielem Kuczkowa był Niemiec Willy Becker. Majątek w 1926 roku liczył 555 hektarów i miał gorzelnię.

Gołaszyn

10Na zachowanej w parku wysepce otoczonej fosą stał pierwotny dwór obronny, wzniesiony dla Bojanowskich w XVII wieku. W roku 1860 dwór został rozebrany. Krótko potem, w latach zapewne osiemdziesiątych, zaczęto wznosić obecny budynek, który jednak nie pełnił już funkcji siedziby właściciela majątku. Parterowy, nakryty dachem dwuspadowym, z niewielkim ryzalitem zwieńczonym trójkątnie, mieszczącym ujęte arkadą wejście. Z boku dobudówka z początku XX wieku, stanowiąca płynne przedłużenie dworu, parterowa, z nadbudowanym w partii dwuspadowego dachu piętrem, z piętrowym ryzalitem na osi zamkniętym szczytem dachu. W ryzalicie umieszczono główne wejście do budynku. Gołaszyn pojawia się w źródłach od 1310 roku. W XV wieku własność Wierzbno-Czermińskich, Bota-Gołaszyńskich, Radomickich i Pradlów. Od XVI wieku część zwana Pogorella należała do Gołaskich. Potem własność Bojanowskich, którzy na gruntach przyległych do wsi lokowali w 1638 roku miasto Bojanowo. Od 1794 roku właścicielami Gołaszyna kolejno Unrugowie, Potworowscy i Żychlińscy. W 1846 roku Gołaszyn przeszedł w ręce niemieckie i stanowił część dóbr książąt von Hatzfeld. W okresie międzywojennym należał do Skarbu Państwa Polskiego. W 1926 roku Gołaszyn stanowił własność Skarbu Państwa. Majątek liczył 441 hektarów i miał gorzelnię.